Қысқаша айтқанда. Ваттпен берілген қуатты 220-ға бөлесіз — ампермен ток шығады. Ток бойынша кестеден қиманы аласыз, ал автоматты аспапқа емес, кабельге қарап қоясыз. Төмендегі кесте мыс үшін жасалған; алюминийдің қимасы бөлек, ол туралы да айтамыз.
Неге аспап бойынша емес, ток бойынша есептейді
Сым өз ұшындағы аспаптың атауынан емес, ішінен өтетін токтан қызады. Сондықтан тізбек әрқашан біреу: зауыт тақтайшасындағы ваттпен берілген қуат, I = P бөлу 220 формуласы бойынша ток, ток бойынша қима, қима бойынша автомат. Керегінен жіңішкесін алсаңыз, кабель штробада қызып, бір күні оқшаулағышын балқытады. Қалыңырағын алсаңыз, артық мысқа артық ақша төлейсіз, оның үстіне тар подрозетникке жуан тарамды төсеу де, бүгу де қиынырақ. Ал қажетті номиналдағы автоматқа ол, көпшілік ойлағанның керісінше, қалыпты кіреді: қима бойынша шектеу автоматтарда емес, розеткалар мен ажыратқыштардың клеммаларында.
Кесте: қуат бойынша қима
Қабырғадағы мыс кабель үшін, желі 220 В. Өз қуатыңызды тауып, жоғарыдағы ең жақын жолды аласыз да, қиманы табасыз. Жақшадағы ток — сол қуаттың жоғарыдағы формула бойынша 220-ға бөлінгені. Қималар осы ток ҚР ЭҚЕ 1-қосымшасының 4-кестесі бойынша ұзақ рұқсат етілген токтан аспайтындай етіп таңдалған: бір жарым шаршы 15 А, екі жарым 21 А, төрттік 27 А, алтылық 34 А ұстайды.
- 1,5 мм² · шамамен 2,2 кВт дейін (шамамен 10 А) · жарық, әлсіз ток желілері
- 2,5 мм² · шамамен 3,5 кВт дейін (шамамен 16 А) · розетка желілері, духовка шкафы
- 4 мм² · шамамен 5,5 кВт дейін (шамамен 25 А) · қуатты бөлек розетка
- 6 мм² · шамамен 7 кВт дейін (шамамен 32 А) · пісіру панелі
- 10 мм² · шамамен 9 кВт дейін (шамамен 40 А) · қуатты желі
- 16 мм² · шамамен 14 кВт дейін (шамамен 63 А) · үлкен жүктеме
Розеткаға әдетте 2,5 мм² алады. Бұл тәжірибеде қалыптасқан: ҚР ЭҚЕ 1-қосымшасының 139-кестесі топтық желіге 1,5 мм² де рұқсат етеді, бірақ 2,5-ті қызу мен ұзындыққа қор ретінде алады. Шыққан қиманы автоматтың қай номиналымен қорғау керегі автомат таңдау туралы бөлек мақалада талданған, оған сілтеме беттің төменгі жағында тұр.
Егер кабель алюминий болса
Жоғарыдағы кесте мыс үшін жасалған — пәтерде ең жиі кездесетіні сол. Бірақ сым алюминий де болады, ал алюминий бірдей қимада азырақ токты ұстайды, сондықтан оның кестесі бөлек.
Айырмасы кейде жазатындай екі есе емес, шамамен төрттен бір: сол қимадағы алюминий тарам мысқа қарағанда 20-25% аз тартады. Бұл ережелерде тікелей көрінеді: ҚР ЭҚЕ 1-қосымшасының 4-кестесі бойынша мыс алтылық 34 А ұстайды, ал 5-кесте бойынша алюминий алтылық 26 А. Сондықтан сол жүктемеге алюминийді бір-екі саты қалыңырақ алады, әрі әрқашан оның өз кестесі бойынша, ойша қайта есептеп емес.
- алюминий 2,5 мм² · шамамен 16 А · шамамен 3,5 кВт дейін
- алюминий 4 мм² · шамамен 21 А · шамамен 4,5 кВт дейін
- алюминий 6 мм² · шамамен 26 А · шамамен 5,5 кВт дейін
- алюминий 10 мм² · шамамен 38 А · шамамен 8 кВт дейін
- алюминий 16 мм² · шамамен 55 А · шамамен 12 кВт дейін
Жаңа пәтер сымдарында алюминийді кездестіру қиын, мұның себебі әдет қана емес. ҚР ЭҚЕ 2094-тармағында ғимараттарда мыс тарамдар ұсынылады, ал алюминий есептік қимасы 16 мм² және одан жоғары қоректендіруші және тарату желілері үшін аталады. Пәтер тобына ол осы логика бойынша жетпейді. Сым тартуға арналған алюминий қорытпалары бар, жаңа үйлерде олар анда-санда кезігеді, бірақ пәтерде бұл әзірге сирек. Ал үйде ескі алюминий сым тұрса, ең бастысын ұмытпаңыз: мыс пен алюминийді тікелей бұрап қосуға (скрутка) болмайды, тек клемма арқылы.
Мысал: духовка мен пісіру панелі — бөлек желілер
Классикалық шатасатын жер. Духовка шкафы — шамамен 3,5 кВт: 3500-ді 220-ға бөлеміз, шамамен 16 А шығады, 2,5 мм² мен кәдімгі розетка жетеді. Пісіру панелі — бұл 7 кВт және одан жоғары: 7400-ді 230-ға бөлеміз, шамамен 32 А, электр қалқанынан 32 А автоматқа арналған бөлек 6 мм² желі керек. Пісіру панелін духовкамен бір 2,5-ке ілсеңіз, желі қызып кетеді. Сондықтан оларды бөлек тартады.
Тағы нені ескеру керек
- Бір құбырда немесе штробада бірнеше сым. Шоқта олар қаттырақ қызады да, әрқайсысы азырақ ұстайды, сондықтан қиманы үлкейтеді. Сандар тікелей белгіленген: ҚР ЭҚЕ 40-тармағы бір мезгілде жүктелген сым төртеуден асқанда токты ашық төсеудегідей алуды және бес пен алты сымға 0,68, жетіден тоғызға дейін 0,63, оннан он екіге дейін 0,6 төмендететін коэффициентті қолдануды талап етеді. Көзбен мөлшерлемейді: мұны біздің қима калькуляторымыз істейді.
- Ұзын желі. Үлкен ұзындықта кернеу жоғалады, ал мұндағы рұқсат шегі тар: тұрғын ғимараттардың электр жабдығы бойынша ережелер жинағының 8.24-тармағы ғимарат ішіндегі жоғалтуды номиналды кернеудің 4 пайызы шегінде ұстайды, ал қосалқы станцияның 0,4 кВ шиналарынан ең шеткі жалпы жарық шамына дейін жиынтығында 7,5 пайыздан аспайды. Ұзын трассада қиманы қызу емес, дәл сол жоғалту белгілейді.
- Пәтерге кірісті кесте бойынша емес, үй жобасы мен бөлінген қуат бойынша есептеңіз: онда әңгіме бөлек. Сол ережелер жинағының 6-кестесінен бағдар: бір тұрғын үйдің меншікті есептік жүктемесі газ плитада 5 кВт, 8,5 кВт-қа дейінгі электр плитада 10 кВт.
Кабельді Сіз тартпаған болсаңыз
Кесте «нені тарту керек» деген сұраққа жауап береді. Нысанда көбіне басқа сұрақ тұрады: қабырғада әлдеқашан бірдеңе жатыр, соны пайдалануға бола ма — соны түсіну керек. Тәртібі мынадай.
- Қабықтағы таңбаламаны оқыңыз. Онда қима да, тарам саны да жазылған: мысалы, ВВГнг-LS 3х2,5. Қабық өшіп қалса, қиманы оқшаулағыш бойынша емес, тарамның өзі бойынша өлшейді.
- Жоғарыдағы кестемен алдыңғы тұрғындарда болған жүктеме бойынша емес, енді қосылатын жүктеме бойынша салыстырыңыз. Жөндеуден кейінгі ас үй — мүлде басқа жүктеме.
- Кабель жіңішке болса, автоматты жүктемеге қарай таңдамаңыз. Автомат кабельді қорғайды, ал мұндағы «номиналы үлкенірек» дегені «кабель бұрынырақ балқып үлгереді» дегенді білдіреді.
- Көтермейді екен — не кабельді ауыстырасыз, не жүктемені бөлек желілерге таратасыз. Үшінші жол жоқ, әрі бұл — шешімді жазбаша бекітіп қоятын дәл сол жағдай.
Соңғы тармақ көрінгеннен де маңызды. Тапсырыс берушінің өтінішімен бәрін сол күйі қалдырсаңыз, жауапты бәрібір Сіз боласыз. Кабель ауыстыруды сметаға бөлек жол етіп енгізген оңай: тапсырыс беруші мәселенің бағасын көреді де, өзі шешеді, ал Сізде ескерткеніңіздің ізі қалады.
Қималар мен автоматтарды шамалап алған соң, электрмонтажды бірден сметада есептеген ыңғайлы. ОңайСмета қосымшасында жұмыстарды анықтамалықтан аласыз, кабель мен штробаның метрлерін қоясыз, кабель мен автоматтарды материал ретінде қосасыз — КП тапсырыс берушіге телефоннан кетеді. Әр позиция бойынша табысты тек Сіз көресіз.
Бұл желінің жұмыс жағынан қаншаға түсетінін кабель емес, қабырға мен төсеу тәсілі шешеді: газобетон бойынша штроба бетонға қарағанда екі есе арзан, ал штробасыз, кабель-арнада, тағы да арзанырақ. «Кілтпен тапсырылатын розетка» бағасының шашырауы да содан. Электрмонтаж жұмыстарының бағасы қойылған толық тізімі бағалар бетінде, сілтемесі беттің төменгі жағында.
Смета жинаңыз және тапсырыс берушіге коммерциялық ұсынысты тікелей телефоннан жіберіңіз. Қорытынды өзі есептеледі, Excel мен қағазбастылықсыз.
Өз сметаңызды жинау